HOME
ZOEKTIPS
LINKS en LITERATUUR
ORGELS
LAATSTE WIJZIGINGEN
OVER ONS
DONATIES


LAATST BIJGEWERKT OP 08-10-2017

Orgels

Het orgel maakt in vrijwel alle Limburgse kerken een wezenlijk bestanddeel uit van de inrichting. Het is daarom dat in dit databestand gegevens daaromtrent niet mogen ontbreken, geplaatst tegen de historische achtergrond van het desbetreffende kerkgebouw. Immers alles wijst erop, dat de gebieden welke thans de provincie (Nederlands) Limburg vormen, profijt hebben weten te halen uit de plaatsing van een orgel in het paleis van de Frankische vorsten te Aken begin 9e eeuw. Niettegenstaande de weerstand van de kerkelijke overheid werden weldra ook in diverse kerken in deze regio reeds vroeg orgels gesignaleerd. Algemeen wordt dan ook aangenomen, dat reeds voor 1335 de meeste kapittelkerken de beschikking hadden over een zgn. blokwerk; de toenmalige opzet van het kerkorgel, dat vrijwel uitsluitend gebruikt werd voor het intoneren en alterneren van het nog eenstemmige gezang. De mogelijkheden van dit instrument waren overigens zeer beperkt; afwisseling in klankkleur en sterkte bleek nog niet mogelijk. Dit laatste werd achterhaald toen vanaf de 16e eeuw de gebruiksmogelijkheden van het orgel aanmerkelijk werden verruimd. Naast de beide Maastrichtse kapittelkerken vond men ook in o.m. de kerken van Venlo en Venray en diverse grotere kloosterkerken weldra een of meer orgels. De Limburgse orgelcultuur ging in toenemende mate een eigen gezicht vertonen; duidelijk onder invloed van de orgelbouw in de omliggende centra van het Rijnland/Westfalen (Aken) én het Maasland (Luik). Deze tweezijdige regionale inkleuring bleef vele eeuwen lang het orgelgebeuren in Limburg kenmerken; mede mogelijk gemaakt door de rol welke het orgel tot in de 19e eeuw binnen de katholieke kerken in dit gebied zou blijven vervullen. Men hield n.l. vast aan het onbegeleid zingen, zodat het orgel overwegend gebruik kon worden voor het vertolken van instrumentale muziek, waarbij de Franse klassieke orgelmuziek als leidraad diende. Een opvatting die tot op zekere hoogte ook gedeeld werd door de Hervormden die in de 17e eeuw ook in Limburg vaste voet aan de grond kregen en die aanvankelijk het orgelgebruik tijdens de kerkdiensten afwezen als een dom en onredelijk geluyt. Toen zij nadien deze mening herzagen, kozen ook zij overwegend voor het Limburgse orgeltype als vorenbedoeld. Eerst eind 19e/begin 20ste eeuw begon het eigen karakter van het Limburgse orgel enigermate te vervagen; geheel verdwijnen deed het nooit.

Bron: G.M.I.Quaedvlieg Orgels in Limburg (Zutphen 1982) en Het historische orgel in Nederland, deel VIII, blz.24-43.

Het is vanwege het belang van de orgels, dat er bij de kerkgebouwen, waarvan ons de orgelgegevens bekend zijn, een rubriek 'Orgel' is opgenomen met informatie over het betreffende orgel.

Voor nieuws over orgelconcerten en dergelijke klik hier.

Voor meer orgelinformatie zie ook: www.orgbase.nl/

Zie ook: http://www.kerk-en-orgel.nl/