HOME
ZOEKTIPS
LINKS en LITERATUUR
ORGELS
LAATSTE WIJZIGINGEN
OVER ONS
DONATIES


LAATST BIJGEWERKT OP 09-05-2024

Huize Sint Gerlach

 
Plaats: Cadier en Keer
Gemeente: Eijsden-Margraten
 
Adres: Pater Kustersweg 24
Postcode: 6267 NL
 
Rijksmonumentennummer: 491754
 
Architect(en):
 
Kunstenaar(s):
 

Glas-in-lood: zie glas-in-lood

 

 

Redengevende omschrijving Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Omschrijving van Huize Sint Gerlach

Inleiding

In een traditionele bouwstijl in 1915 naar een ontwerp van architect N. Ramakers uit Sittard gebouwd Katholiek Sanatorium voor Drankzuchtigen.

Het voormalige SANATORIUM is markant gesitueerd tegen de helling van de Keerderberg. Aan de rechterzijgevel een aanbouw in een bouwlaag met plat dak. Aan de achtergevel een aanbouw uit 1964 in twee bouwlagen en met een plat dak en met een gangverbinding met het hoofdgebouw. De aanbouwen zijn uitgesloten van bescherming.

Omschrijving

Het voormalige sanatorium heeft een rechthoekige plattegrond telt twee deels drie bouwlagen plus een souterrainverdieping, en wordt afgedekt met schilddaken met mulden pannen. Het vrijstaande gebouw bestaat uit een langgerekte vleugel. Symmetrische indeling van de frontgevel met een naar voren springend middendeel met de entreepartij. Souterrainverdieping en trappartij in Kunradersteen, overige bouwlagen in mergel. Houten rechthoekige vensters. Houten rechthoekige deur in een houten rondboogvormige ingangspartij. Trappartij ingang met ijzeren balustrade en decoratieve ijzeren lantaarns. Boven de ingangspartij een nis met beeld Sint Gerlach en in smeedijzeren letters de naam "Huize Sint Gerlach". Smeedijzeren muurankers. Dakkapellen bekleedt en bedekt met leien.

Waardering

Het voormalig sanatorium Sint Gerlach is van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een culturele en typologische ontwikkeling. Het object bezit streekgebonden architectuurhistorische waarde en is tevens van belang voor het oeuvre van architect N. Ramakers en vanwege het bijzondere materiaalgebruik. Ensemblewaarde ontleent dit object aan de markante situering tegen de helling van de Keerderberg, en wegens de bijzondere betekenis voor het aanzien van dit deel van de gemeente Margraten. Het voormalig sanatorium is tenslotte van algemeen belang op grond van de architectonische gaafheid van het exterieur en de functionele zeldzaamheid.

Geschiedenis

Ontleend aan: Historsche kring Cadier en Keer

Huize St. Gerlach

Oorspronkelijk sanatorium voor drankzuchtigen

Huize St. Gerlach
Door Charles Rouschop

In 1970 bij de annexatie van Heer door Maastricht, werd een klein gedeelte van de gemeente Heer, waaronder Huize St. Joseph en Huize St. Gelach, aan Cadier en Keer toegevoegd. Reden voor de Historische Kring aan beide aandacht te besteden. Eerst komt Huize St. Gerlach aan bod.

jrg4blz128

Voorzijde van Huize St. Gerlach

In 1906 vroegen invloedrijke katholieken om een huis te bouwen voor alcoholisten. Zij waren bereid voor de nodige fondsen te zorgen. Bij het zilveren preisterfeest van monseigneur Ariëns in 1906 werd daarvoor een stichting in het leven geroepen: het Dr. Ariënsfonds. Eerst in 1912 werd een adviescommissie opgericht om de plannen tot uitvoer te brengen. Pater Kusters s.c.j., lid van de congregatie van het H.Hart en bouwheer en rector van Huize St. Joseph, kwam dit ter ore. Hij deelde de voorzitter van de adviescommissie mee, dat zijn congregatie de leiding op zich wilde nemen. Hij bood een terrein aan naast het nog in aanbouw zijnde Huize St. Joseph. Zijn aanbod werd gehonoreerd.
De bekende Amsterdamse architect Jan Stuyt maakte de plannen en in de zomer van 2013 werd een begin gemaakt met de funderingen. Toen een jaar later de Eerste Wereldoorlog uitbrak, kreeg het nog niet geheel voltooide huis zijn eerste bewoners: 400 Belgische vluchtelingen. Zij verbleven er tot 1915. Een deel van de vluchtelingen verhuisde toen naar Blankenberg.
In 1916 werd Huize St. Gerlach door het Dr. Ariënsfonds in gebruik genomen. Het huis dankt zijn naam aan de H. Gerlachus uit Houthem, de patroon van pater Kusters. Twee paters en twee broeders van het voogdijgesticht kregen de zorg over de patiënten. Dr. Indemans was als geneesheer aan het huis verbonden. Er kwamen echter zo weinig patiënten dat het prompt een mislukking werd. In 1919 volgde de opheffing.

Het Groot-Seminarie van de Nederlandse Provincie van de Priesters van het Heilig Hart nam het gebouw over. Een deel van de filosofie-opleiding van het Groot-Seminarie van de genoemde Provincie kreeg er onderdak (1919-1922). Het huis bleef daarna tot midden 1927 leeg liggen.
In dat jaar kreeg het gebouw zijn definitieve bestemming: noviciaat voor de broeders (proefperiode voor kloosterlingen alvorens zij de geloften afleggen) en broederjuvenaat (gesloten onderwijsvorm om aspirant-kloosterlingen) op te leiden. De meeste aspirant-broeders volgden les op de ambachtsschool bij Huize St. Joseph.
In juni 1942 moesten de bewoners op last van de bezetter het huis verlaten. Na de oorlog kreeg het weer zijn oude bestemming. Het noviciaat werd enkele jaren later naar Helmond overgeplaatst.
In de volgende jaren groeide het aantal juvenisten erg snel. In 1957 waren er 61 aspirant-broeders. Men moest overgaan tot uitbreiding. Er was vooral behoefte aan goede gemeenschappelijke ruimtes: een kapel, een recreatiezaal en een eetzaal. Op 13 april 1963 ging de eerste spade in de grond voor het nieuwe gebouw dat achter het oude zou komen te liggen.
Het juvenaat zou nog blijven functioneren tot 1971. Het moest toen worden gesloten bij gebrek aan kandidaten.
In 1975 werd de Missieprocuur vanuit Rotterdam hier naar toe gebracht en in 1983 werd de communiteit uitgebreid met de communiteit van Huize St. Joseph. Tien jaar later verhuisde de Missieprocuur naar Breda.

jrg4blz130

Achterzijde van Huize St. Gerlach met de in 1963 gerealiseerde uitbreiding.

Momenteel wordt het huis gebruikt voor de vergaderingen van de Provincieraad, voor het internationaal overleg van de Provinciale Besturen van Noord-Europa, de Commissie Justitia en Pax, de dekenaten van Maastricht en omgeving, voor bezinningsdagen en voor de missionarissendagen. Bij het laatste krijgt de familie van de missionarissen informatie over het werk van hun broer, oom of neef in de missie. Ook is Huize St. Gerlach een thuisbasis voor missionarissen op vakantie en heeft Unicef er een depot gevestigd.
In Huize St. Gerlach vindt men tevens de jaarlijkse herdenking van de gefusilleerde Belgische verzetsstrijders plaats met een plechtige eucharistieviering in de kapel, een korte plechtigheid bij het monument en een koffietafel in de aula als slot.

Bronnen:
Brochure van Huize St. Gerlach
J. van der Venne: Geschiedenis van Heer, Maastricht 1957

In februari 2020 meldde Dagblad De Limburger het volgende: (Zondag 2 februari 2020 om 17:35)

In het voormalige klooster Huize Sint Gerlach, tussen Maastricht en Cadier en Keer, neemt deze maand een nieuw christelijk initiatief zijn intrek: The Abbey.

Blijkens de website christelijknieuws.nl biedt The Abbey onderdak aan een leefgemeenschap en een Bijbelschool en worden er vanaf april ook retraites, trainingen en conferenties gehouden. Er is in totaal plek voor 56 bewoners die een kamer kunnen huren in The Abbey en dat combineren met studie, werk, Bijbelschool of een stage in The Abbey. Ook de evangelische gemeente Nieuw Leven Maastricht zal Huize Sint Gerlach gebruiken.
Huize Sint Gerlach