Franciscanessenklooster Grasbroek (voormalig)

Voorgevel van het klooster met de met dennen beplante oprijlaan (ca. 1930).

Alle informatie en foto's zijn ontleend aan de Wikipediapagina, verzorgd door Matthijs Rohs. Daar vindt U ook aanvullende informatie. Franciscanessenklooster (Heerlen) - Wikipedia

Geschiedenis

Het (lokaal eveneens bekend als De Dennenheuvel) was een katholiek kloostercomplex aan de Grasbroekerweg 166 in de Heerlense wijk Grasbroek. Het hoofdgebouw werd in 1922 ontworpen door de Heerlense architect Joseph Seelen ten behoeve van de Zusters Franciscanessen van Heythuysen. Gedurende de twintigste eeuw huisvestte het complex naast de religieuze gemeenschap een onderwijscluster — bestaande uit twee afzonderlijke schoolgebouwen — en later het opvang- en doorgangshuis De Dennenheuvel.

Na geleidelijke buitengebruikstelling werden de verschillende gebouwdelen in fasen gesloopt. Tegenwoordig bevindt zich op het terrein de John Flemingstraat met nieuwbouwwoningen en een zorgcomplex van Stichting Radar. De historische kloosterkapel bleef behouden en is in 2021–2022 verbouwd tot appartementen.

Geschiedenis en onderwijs

Het hoofdgebouw verrees in 1922 in een traditionalistische baksteenarchitectuur met invloeden van het expressionisme. Langs de centrale oprijlaan naar de hoofdingang werden bij de oplevering jonge dennenbomen geplant, wat later aanleiding gaf tot de benaming van het opvangtehuis De Dennenheuvel.

Om te voorzien in katholiek onderwijs voor de opkomende mijnwerkerswijk Grasbroek, lieten de zusters in 1924 aan het oostelijke uiteinde van het terrein (nabij de Edisonstraat) een losstaand, tweelaags schoolgebouw bouwen ten behoeve van de R.K. Bijzondere Meisjesschool MCMXXIV. Aan de zuidwestzijde van het terrein (nabij de hoek met de Sittarderweg) verrees in hetzelfde jaar een bijbehorende kleuterschool.

Voorgevel van de R.K. Bijzondere Meisjesschool met de gevelsteen MCMXXIV (ca. 1961).

In de loop van de twintigste eeuw onderging het dakvlak van het hoofdgebouw wijzigingen, waarbij de oorspronkelijke zes kleine, puntvormige dakkapellen werden vervangen door een brede, doorlopende dakkapel. Het verharde voorplein tussen de kleuterschool en de Grasbroekerweg fungeerde als speelplaats. In 1957 werd het onderwijscomplex uitgebreid met een extra schoolpaviljoen op het binnenterrein.

Op 14 november 1963 kreeg het hoofdgebouw een nieuwe maatschappelijke bestemming met de intrek van doorgangshuis De Dennenheuvel. Onder leiding van de zusters bood de instelling opvang en begeleiding aan kinderen en jongeren met gezinsproblemen. Door schaalvergroting in het onderwijs en de overgang naar gemengde basisscholen verlieten de leerlingen in de loop van de jaren '60 het terrein. Het losstaande gebouw van de meisjesschool in de zuidoosthoek werd in de jaren '70 gesloopt. Het schoolgebouw aan de straatzijde bleef langer in gebruik als centrale kleuterschool.

Cultuur, herbestemming en sloop

Vanaf 1984 nam Peuteropvang Pinokkio intrek op de begane grond van de kleuterschool, kort na het sluiten van het opvangtehuis De Dennenheuvel.

In de periode na het vertrek van de zorgfuncties diende het hoofdgebouw van het klooster tijdelijk als atelierruimte voor lokale kunstenaars en huisvestte het onder meer het vrouwencentrum Lange Lies. In 2004 vond er ter afscheid van het historische pand de culturele manifestatie "Promesse d'un Voyage" plaats.

De definitieve afbraak van het complex voltrok zich in een reeks stappen:

Jaren '70: Sloop van het losstaande gebouw van de R.K. Bijzondere Meisjesschool op de zuidoosthoek van het terrein.

2004–2005: Sloop van het kleuterschoolgebouw op de zuidwesthoek van het terrein.

2009: Gedeeltelijke afbraak van de historische bakstenen ommuring langs de Grasbroekerweg ten behoeve van herinrichting van de openbare ruimte.

2012: Sloop van het hoofdgebouw van het klooster na een grondige asbestsanering.

Infrastructuur en toegangspoorten

Langs de historische ommuring aan de Grasbroekerweg bevonden zich van west (Sittarderweg) naar oost (Edisonstraat) vier specifieke toegangspunten:

• Poort 1: Toegang tot de kleuterschool en het verharde speelplein.
• John Flemingstraat: De huidige openbare weg, aangelegd op het terrein tussen de voormalige Poort 1 en Poort 2.
• Poort 2: De hoofdingang die aansloot op de centrale, met dennen beplante oprijlaan naar het klooster.
• Poort 3: Een smalle voetgangersdoorgang in de ommuring.
• Poort 4: Toegangspoort nabij de knik met de Edisonstraat, die oorspronkelijk direct toegang gaf tot de meisjesschool.

Huidige situatie

Op het voormalige kloosterterrein realiseerde woningcorporatie Weller — waarvan de huurwoningen later grotendeels zijn overgenomen door Wonen Limburg — een nieuwe woonbuurt met 42 woningen. Een aantal van deze woningen (huisnummers 1, 3, 5, 7 en 9) is nadien verkocht aan particulieren.

De centrale ontsluitingsweg van het terrein werd de John Flemingstraat, vernoemd naar de Britse natuurkundige John Ambrose Fleming. Op de plek waar oorspronkelijk het hoofdgebouw van het klooster stond, bevindt zich tegenwoordig het woon- en zorgcomplex Grasbroek van Stichting Radar, bevattende twintig geclusterde appartementen (huisnummer 16).

De oorspronkelijke kapelvleugel van het klooster bleef gespaard tijdens de sloopwerkzaamheden. In 2021–2022, precies honderd jaar na de eerste steenlegging van het oorspronkelijke klooster, werd de kapel getransformeerd tot drie particuliere appartementen (huisnummers 38, 38A en 38B).

Achterzijde en halfronde apsis van de kapel (ca. 1943). 

Zijgevel van de kloosterkapel met hoge glasramen (ca. 1934).